De AOW leeftijd naar 66 jaar, te weinig en te laat!

In het concept regeerakkoord van de VVD-CDA is opgenomen dat de AOW leeftijd verhoogd zal worden naar 66 jaar, zonder dat hierbij echter een ingangsdatum is genoemd. Hiermee lijkt de toekomstige regering het principeakkoord van de werkgevers en vakbonden te volgen die vanaf 2020 de AOW-gerechtigde leeftijd willen verhogen naar 66 jaar. Hoe met deze maatregel het AOW probleem serieus wordt aangepakt lijkt een raadsel, want er zullen enorme lastenverzwaringen (of bezuinigingen) moeten plaatsvinden om de AOW op de huidige wijze te handhaven in de toekomst. Een verhoging van de AOW leeftijd met 1 jaar, die pas over 10 jaar zal ingaan, biedt nauwelijks verlichting. De volgende grafiek, waarin de ontwikkeling van de grijze druk van 1900 tot 2050 wordt getoond, laat duidelijk zien op welk probleem we afstormen, indien geen adequate maatregelen worden genomen.




In 2010 zullen er per oudere vanaf 65 jaar ongeveer 4 mensen zijn in de leeftijd 20 tot 64 jaar, hetgeen via de recher as is af te lezen. De term die daarvoor gebruikt wordt is grijze druk, de verhouding tussen de 65-plussers en de potentiële beroepsbevolking. Met de verhouding van 1 op 4 bedraagt deze nu dus ongeveer 25%, hetgeen op de linker as is te zien. De grafiek laat duidelijk zien hoe de grijze druk aan het toenemen is. In 1957, het jaar waarin de AOW werd geïntroduceerd, bedroeg de grijze druk ongeveer 16%. Dit betekent dat op dat moment ruim 6 mensen van de potentiële beroepsbevolking, via een omslagstelsel, de AOW van 1 persoon financierden. In 2020 zullen dit nog slechts ongeveer 3 personen zijn, terwijl het in 2040 zelfs gedaald zal zijn tot ruim 2. De grafiek laat ook het effect zien van de verhoging van 65 jaar naar 66 jaar. Het lijkt mij erg moeilijk om van dit effect onder de indruk te raken. Slechts bij een AOW leeftijd van bijna 69 jaar in 2020 zou de grijze druk in dat jaar vergelijkbaar zijn met de huidige grijze druk.

In 2020 zullen er ruim 800 duizend 65-plussers meer zijn dan in 2010. Door op dat moment te AOW leeftijd te verhogen naar 66 jaar zal slechts een correctie plaatsvinden van 200 duizend mensen. Op dat moment zullen er in Nederland ongeveer 3.2 miljoen mensen wonen van 66 jaar of ouder. Op het hoogtepunt van de vergrijzing in 2040 zullen in Nederland volgens verwachting 4.3 miljoen mensen wonen die 66 jaar of ouder zijn.

De AOW wordt via een omslagstelsel betaald waarbij in de eerste twee schijven van de belastingtarieven een percentage van 17.9% wordt ingehouden aan premies om de AOW te bekostigen. In 2010 betekent dit dat een belastingplichtige maximaal 5,860 Euro bijdraagt aan AOW premies, bij een maximaal premieplichtig inkomen van 32,738 Euro. Deze premies zijn echter niet meer voldoende om de totale AOW verplichtingen te dekken. Voor 2010 wordt verwacht dat de AOW uitgaven ongeveer 30 miljard euro bedragen, waarvan bijna 17 miljard euro via ontvangen premies wordt betaald. Het verschil zal dienen te worden aangevuld uit de algemene middelen.

In 2020 zal het aantal AOW gerechtigden bijna een kwart hoger zijn dan nu, terwijl de potentiële beroepsbevolking ongeveer gelijk blijft. Wat dit betekent voor de kosten die aangevuld dienen te worden uit de algemene middelen laat zich raden.

Dat op enig moment in de toekomst de AOW leeftijd substantiëler verhoogd zal worden dan nu wordt voorgesteld lijkt onvermijdelijk. Het is te hopen dat de nieuwe regering in ieder geval de verhoging tot 66 jaar snel zal laten ingaan en wellicht in een nieuwe regeerperiode meer daadkracht laat zien.