Het echte kwaad: te veel schulden

In een zeer lezenswaardig artikel op FT.com gisteren, genaamd "Time to tackle the real evil: too much debt", werd door Nassim Nicholas Taleb en Mark Spitznagel betoogd dat de hoge schuldenlast in de wereld slecht verenigbaar is met globalisatie en dat de enige oplossing is om massaal over te gaan tot conversie van schulden naar equity. Deze conclusie is gebaseerd op een analyse, zoals hieronder kort besproken:

Ten eerste leiden schulden en leverage tot kwetsbaarheid, waardoor het vermogen van het economische systeem om extreme omstandigheden op te vangen verzwakt is. Eigen vermogen is echter robuust en de schrijvers verwijzen naar de technologie bubble in 2000, die geen grote economische gevolgen had, omdat de internet ondernemingen geen toegang hadden tot de kredietmarkten.

Vervolgens wordt betoogd dat de complexiteit die gecreëerd wordt door globalisatie en het internet leidt tot grotere variaties in economische en ondernemingswaarden. Hierbij doet zich ook nog de situatie voor dat er meer en meer systemen zijn die meestal zeer betrouwbaar functioneren, maar toch tot grote problemen kunnen leiden, indien die zelfde systemen toch haperingen vertonen. Doordat hiermee het vermogen tot voorspellen kleiner wordt, zou er gekozen moeten worden tot meer conservatieve kapitaal structuren, terwijl we juist de afgelopen jaren het tegenovergestelde hebben gezien.

Taleb verwijst hierbij naar de "zwarte zwaan" gebeurtenissen, waarover hij uitvoerig in zijn twee boeken heeft geschreven. Hierin wordt onder andere betoogd dat in de economische en financiële theorie zeer slecht omgegaan wordt met onvoorspelbare gebeurtenissen en een vals gevoel van voorspelbaarheid wordt gemodelleerd.

Een derde negatieve aspect van schuld is het feit dat ze een zeer verraderlijk gevoel van stabiliteit kunnen geven. Problemen met leningen openbaren zich meestal pas in het geval er sprake is van default. Leningen maskeren dan volatility, terwijl een equity investering volatility heeft, waarbij het risico zichtbaar is.

Er wordt betoogd dat niet geprobeerd moet worden via stimuleringsmaatregelen of monetaire politiek de economische groei te sturen en zeepbellen te voorkomen, maar er juist voor te zorgen dat in het geval van een onvermijdelijke zeepbel de economie robuust genoeg is om deze te verwerken. De enige mogelijkheid is volgens Taleb en Spitznagel om een conversie van schulden naar equity te bewerkstelligen, waardoor risico's niet langer moeilijk te identificeren zijn, maar juist volledig transparant worden.